Çocuk Suçlarına Ağırlaştırılmış Ceza Teklifi Meclis'te

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan ve çocuk adalet sistemini kökten değiştirmeyi öngören yasa teklifi, yedi farklı kanunda değişiklik içeriyor. Yürütme ve yürürlük maddeleriyle birlikte toplam 18 maddeden oluşan paket, çocuklara verilen cezaları belirgin şekilde ağırlaştırırken eğitimevlerine geçişi de zorlaştırıyor.

Teklifin merkezinde Türk Ceza Kanunu'nun yaş küçüklüğünü düzenleyen 31. maddesindeki değişiklikler yer alıyor. Mevcut düzenlemede 12-15 yaş grubundaki çocuklar için ağırlaştırılmış müebbet cezası 12-15 yıl, müebbet cezası ise 9-11 yıl arasında uygulanıyordu. Yeni teklifle bu süreler sırasıyla 13-18 yıl ve 10-12 yıla çıkarılıyor. Süreli hapis cezasındaki üst sınır da yedi yıldan dokuz yıla yükseltiliyor.

15-18 yaş grubu için de benzer bir artış öngörülüyor. Bu yaş grubundaki çocuklarda ağırlaştırılmış müebbet cezası 18-24 yıldan 19-27 yıla, müebbet cezası 12-15 yıldan 15-18 yıla çekiliyor. Süreli hapiste üst sınır 12 yıldan 15 yıla uzatılıyor.

Hâkime İndirimi Kaldırma Yetkisi

Teklifin ikinci maddesiyle hâkimlere, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında çocuklara uygulanan yaş indirimini tamamen kaldırma yetkisi veriliyor. Kusurun ağırlığı, suçun işleniş şekli ve sabıka durumu gibi geniş yorumlanabilecek ölçütlere dayanan bu düzenleme, 15-18 yaş grubundaki bir çocuğun hiçbir indirim uygulanmadan yetişkin gibi yargılanabilmesinin yolunu açıyor.

Ayrıca Türk Ceza Kanunu'nun 58. maddesinde yapılan değişiklikle, çocukların tekerrür hükümlerinden muaf tutulduğu yaş sınırı 18'den 15'e düşürülüyor. Ceza infazında koşullu salıverilme hesaplamasında da önemli bir kısıtlama getiriliyor: kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt kurma suçlarında, cezaevinde geçirilen her günün iki gün sayılması uygulaması kaldırılarak bire bir hesaplamaya geçiliyor.

Eğitimevine Geçiş Zorlaşıyor

İnfaz Kanunu'nun 11 ve 15. maddelerindeki değişikliklerle çocukların doğrudan eğitimevlerine yönlendirilmesi güçleşiyor. Mevcut düzenlemedeki koruma hükmünün yerini, idare ve gözlem kurulunun geniş takdir yetkisine bıraktığı bir sistem alıyor. Olumsuz karara itiraz süresinin altı ayı geçemeyeceği belirtilirken, eğitimevinde bulunan çocukların kapalı cezaevine gönderilmesi de kolaylaştırılıyor; asayiş gerekçesiyle cezası kesinleşmemiş çocuklar bile idari kararla kapalı kuruma iade edilebilecek.

Teklif ailelere de yükümlülük getiriyor. Türk Ceza Kanunu'nun 233. maddesindeki bakım yükümlülüğünü ihlal cezası 3 aydan 2 yıla, hamile eşi terk etme cezası 6 aydan 2 yıla çıkarılıyor. Çocuk Koruma Kanunu'na eklenen fıkrayla, koruyucu tedbirlere uymayan ebeveynlere çocuk hâkimi kararıyla 3-10 gün tazyik hapsi uygulanabilecek.

Ayrıca Ateşli Silahlar Kanunu'na eklenen madde ile silahını özensiz saklayıp çocuğun eline geçmesine yol açanlara 1-3 yıl hapis cezası getiriliyor. Kabahatler Kanunu'na eklenen düzenlemeyle de bıçak, tornavida gibi kesici aletlerin çocuklara satılması yasaklanıyor; kurala uymayan esnafa 5 bin ila 10 bin lira arasında idari para cezası uygulanacak. Mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi de yedi kanunda "adli süreçteki çocuk" olarak değiştiriliyor.

Çocuk suçluluğundaki artış ve organize suç örgütlerinin çocukları kullanması, son yıllarda kamuoyunda ceza politikalarının sertleştirilmesi yönünde bir tartışma yaratmıştı. Teklif bu tartışmanın bir ürünü olarak görülebilir; ancak ceza sürelerindeki artış ile eğitimevine geçişin zorlaştırılması, çocuk adalet sisteminin rehabilitasyon odaklı yaklaşımından uzaklaşıldığı yönünde eleştirileri de beraberinde getiriyor. Düzenlemenin uygulamaya nasıl yansıyacağı, komisyon süreci ve olası değişikliklerle netleşecek.