12 Eylül Dönemi Avukatı Nebi Barlas Hayatını Kaybetti

Türkiye'nin 12 Eylül 1980 askeri darbesi döneminde binlerce siyasi tutuklunun savunmasını üstlenen avukat Nebi Barlas, 86 yaşında hayatını kaybetti. Barlas, dönemin sıkıyönetim mahkemelerinde görev yapan avukatlar arasında en tanınmış isimlerden biri olarak biliniyordu.

Barlas'ın hukuk mücadelesi kendi cezaevi deneyimiyle başlamıştı. 1963 yılında Talat Aydemir ve Fethi Gürcan'ın giriştiği askeri darbe girişimi sonrasında ordudan tasfiye edilen Harbiyelilerden biri olan Barlas, haksız bir kararla 3,5 yıl cezaevinde tutuldu. Tahliyesinin ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olarak avukatlık mesleğine adım attı.

Darbe Dönemlerinin Savunma Avukatı

Barlas, 12 Mart 1971 Muhtırası'nın ardından Kurmay Yarbay Talat Turhan'ın savunmasını üstlendi. 12 Eylül 1980 Darbesi'nden sonra ise üzerindeki baskılara rağmen sıkıyönetim mahkemelerinde yargılanan binlerce genci savunan avukatların en önünde yer aldı. Bu dönemde 807'si idam istemli olmak üzere toplam 2.480 sanığın avukatlığını yürüttü.

25 Haziran 1981'de Paşakapısı Cezaevi'nde idam edilen Ahmet Saner ve Kadir Tandoğan'ın da avukatlığını yapan Barlas, müvekkillerinin idamlarına bizzat şahitlik etmişti.

Cezaevindeki Hukuksuzluk Nedeniyle Mesleği Bıraktı

Barlas, 2000 yılına kadar sürdürdüğü avukatlık mesleğini, Sağmalcılar Cezaevi'nde avukatlara yönelik uygulanan hukuk dışı arama yöntemlerini protesto ederek bıraktığını daha önce verdiği bir röportajda anlatmıştı. Kendisine ve mesleğine yönelik hakaret olarak nitelendirdiği bu uygulamalar karşısında görevini sürdüremeyeceğine karar verdiğini belirtmişti.

Aynı röportajda, on yıl boyunca 12 Eylül dönemi sıkıyönetim mahkemelerini bizzat yaşayan bir hukukçu olarak, günümüzde açılan bazı davalardaki uygulamaların ve verilen kararların o dönemi bile aratabildiğini söylemişti. Sanıklara ve savunma avukatlarına yönelik muameleyi darbe dönemiyle kıyaslayarak eleştirmişti.

Bir Dönemin Tanıklığı Kayboluyor

Nebi Barlas'ın ölümü, sadece bir avukatın değil, 12 Eylül döneminin hukuki hafızasını birinci elden taşıyan bir kuşağın da giderek azalmasına işaret ediyor. Darbe dönemi mahkemelerinde yaşananları bizzat gözlemlemiş hukukçuların sayısı her geçen yıl azalıyor; bu da o döneme ilişkin tanıklıkların ve karşılaştırmalı değerlendirmelerin tarihe mal olma riskini artırıyor.

Barlas'ın güncel yargı süreçlerine dair yaptığı eleştiriler, geçmiş ile bugün arasında kurulan karşılaştırmaların kamuoyunda tartışılmasını sağlamıştı. Bu tür tanıklıkların kaybı, hukuk tarihi ve toplumsal hafıza açısından önemli bir boşluk anlamına geliyor.